Nghệ nhân Đàng Thị Hoa - Cả đời gắn với đất, với lửa và ký ức mẹ truyền
Ngắm nhìn đôi bàn tay rám nắng, miệt mài xoay quanh khối đất sét để nặn gốm, du khách không khỏi ngạc nhiên vì sự khéo léo, tinh tế của người phụ nữ làng gốm Bà Trúc. Đó là chị Đàng Thị Hoa, còn gọi thân mật là “chị Chẹt”, một trong những nghệ nhân ưu tú đang lặng lẽ “giữ lửa” cho hồn gốm Chăm suốt hơn ba thập kỷ qua.
Sinh ra trong một gia đình có truyền thống làm gốm lâu đời, Đàng Thị Hoa được truyền nghề từ bà nội và mẹ. Từ năm 14 tuổi, Hoa đã quen với việc làm đất, nhồi chân, trộn cát. Đến 16 tuổi, chị bắt đầu dựng hình và tạo dáng sản phẩm gia dụng, như nồi kho cá, chậu rửa mặt, siêu sắc thuốc,… Mỗi sản phẩm, dù là vật dụng giản dị, đều chứa đựng công phu, khéo léo và cả một thế giới văn hóa Chăm cổ xưa. “ Với sự chỉ dạy tận tình của bà và mẹ, tôi không chỉ tiếp thu mà còn duy trì và phát triển các kỹ thuật chế tác gốm truyền thống của gia đình. Những phương pháp cổ xưa đã được tôi bảo tồn, đồng thời sáng tạo và điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu và xu hướng của thời đại” Chị Hoa chia sẻ.
Gốm Chăm Bàu Trúc đòi hỏi người thợ ở sự sáng tạo và tinh tế trong từng đường nét hoa văn. Từ chiếc răng lược cũ, vỏ sò, đến móng tay, lá cây…tất cả đều có thể biến thành công cụ tạo họa tiết. Chị Hoa không chỉ là người sản xuất mà còn tích cực truyền lửa cho hàng chục học viên tại làng Bàu Trúc . Trong đó có con gái út Đàng Thị Vĩnh Thụy, người nhiều lần đoạt giải cao trong các cuộc thi chế tác gốm.
Chị còn là gương mặt tiêu biểu, đại diện làng gốm tham dự các festival văn hóa khắp cả nước: từ Huế, Đà Nẵng, Khánh Hòa đến TP.HCM. Năm 2022, những chiếc bình hoa do chị chế tác được chọn làm quà tặng UNESCO trong phiên họp công nhận gốm Chăm là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. “ Tôi thực sự xúc động khi thấy sản phẩm mình làm ra được trao tận tay các chuyên gia quốc tế. Thật không ngờ mình đã góp phần đưa gốm Bàu Trúc đi xa đến vậy.”
Ở tuổi gần 50, chị Hoa vẫn ngày ngày làm gốm tại gia, vẫn đứng lớp dạy trẻ trong làng, vẫn miệt mài quảng bá di sản tại các sự kiện văn hóa. Với bà, gốm không chỉ là nghề, mà là sứ mệnh.
“ Tôi coi việc truyền dạy nghề gốm cổ truyền Chăm cho thế hệ trẻ, góp phần giữ gìn và phát huy giá trị của nghề truyền thống. Đây không chỉ là một nghề mà còn là một sứ mệnh cao cả, nhằm giữ gìn và phát huy giá trị của di sản văn hóa độc đáo này cho thế hệ mai sau” Chị Hoa cho biết.
