“Không có hoa văn nào lặp lại” – người phụ nữ hơn 30 năm thổi hồn vào gốm Bàu Trúc
Cập nhật: 18/04/2026
Ở làng gốm Bàu Trúc đầy nắng gió, bà Đàng Thị Hoa – người phụ nữ quen gọi là “Chẹt” – vẫn ngày ngày xoay mình quanh khối đất, tỉ mỉ tạo nên những sản phẩm không cái nào giống cái nào. Hơn 30 năm gắn bó với nghề, bà không chỉ làm gốm, mà còn giữ trong đôi tay mình những bí quyết tổ tiên truyền lại.
Sinh ra trong một gia đình mẫu hệ có truyền thống làm gốm lâu đời tại Bàu Trúc, bà Đàng Thị Hoa sớm gắn bó với đất từ những năm tháng tuổi thơ.
Bà là con út trong gia đình, được bà nội Đàng Thị Quoắn (1914) và mẹ Đàng Thị Đây (1935) trực tiếp truyền dạy. Những bài học đầu tiên không đến từ sách vở, mà từ những công việc rất quen thuộc – làm đất, nhồi đất, quan sát từng động tác của người đi trước.
Đến năm 14 tuổi, bà bắt đầu học nghề. Hai năm sau, bà đã thành thạo công đoạn làm đất – một bước quan trọng trong quy trình làm gốm.
Từ đó, bà dần được hướng dẫn tạo hình các sản phẩm quen thuộc như nồi kho cá, chậu rửa mặt, khương đựng gạo, lò than, siêu sắc thuốc…
Những sản phẩm ấy không chỉ phục vụ đời sống gia đình, mà còn được mang đi trao đổi lấy nông sản – một phần ký ức của làng nghề.
Năm 1992, bà chính thức gắn bó lâu dài với nghề gốm truyền thống.
“Không yêu nghề thì không thể làm được.”
Điểm đặc biệt của gốm Bàu Trúc là không sử dụng bàn xoay. Người thợ phải di chuyển quanh khối đất, vừa xoay vừa nặn.
Với bà Hoa, đó là công việc đòi hỏi sự tập trung và cảm nhận.
“Phải hiểu đất thì mới làm được.”
Trong quá trình làm nghề, bà sử dụng những công cụ truyền thống như hòn kê, vải cuộn, vòng quơ, vòng cạo để làm mịn sản phẩm.
Nhưng điều làm nên sự khác biệt lại nằm ở cách tạo hoa văn.
Từ vỏ sò, que sắt, cọ, ruột bút mực… đến cả răng lược cũ, móng tay hay hoa lá – tất cả đều có thể trở thành công cụ.
“Làm gốm bằng tay, không có chỗ cho sự vội vàng.”
Những đường tròn, hình tam giác, hoa văn sóng nước… được tạo nên một cách tự nhiên, không theo khuôn mẫu.
“Không có hoa văn nào lặp lại.”
Chính điều đó tạo nên sự riêng biệt cho từng sản phẩm.
Từ năm 1992 đến nay, bà Đàng Thị Hoa đã có hơn 30 năm gắn bó với nghề gốm truyền thống
Hơn 30 năm làm gốm, hàng chục học viên được truyền nghề – với bà Đàng Thị Hoa, đó là cách để di sản không bị mai một.
Từ năm 1992 đến nay, bà Đàng Thị Hoa đã có hơn 30 năm gắn bó với nghề gốm truyền thống.
Không chỉ làm nghề, bà còn truyền dạy cho nhiều học viên tại địa phương. Nhiều người trong số đó vẫn đang tiếp tục làm nghề tại làng.
Người bà dành nhiều tâm huyết là con gái út – Đàng Thị Vĩnh Thụy (2004), hiện đang tiếp nối nghề và đạt nhiều kết quả tốt trong các cuộc thi chế tác gốm.
Bên cạnh đó, bà còn tham gia các hoạt động quảng bá văn hóa tại nhiều địa phương như Khánh Hòa, Huế, Đà Nẵng, Bình Thuận, TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai…
Trong các năm 2016 và 2018, bà tham gia cùng địa phương hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO.
Tháng 11/2022, những sản phẩm do bà chế tác đã được chọn làm quà tặng trong sự kiện UNESCO công nhận nghề gốm Chăm là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
Năm 2023, bà cùng đoàn nghệ nhân được trao bằng khen khi tham gia các hoạt động văn hóa.
Hiện nay, ở tuổi ngoài 48, bà Đàng Thị Hoa vẫn làm gốm mỗi ngày tại gia đình.
Bà cũng tiếp tục tham gia truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ trong làng.
“Giữ nghề là giữ văn hóa của mình.”
Đó không chỉ là suy nghĩ, mà là điều bà đang làm suốt hơn 30 năm qua.
Ở Bàu Trúc hôm nay, những sản phẩm gốm vẫn được tạo ra từ đất, từ lửa, và từ đôi tay của những người thợ làng.
Bà Đàng Thị Hoa vẫn ở đó – lặng lẽ, bền bỉ, không ồn ào.
Có thể mỗi sản phẩm chỉ là một vật dụng nhỏ.
Nhưng trong đó là câu chuyện của gia đình, của ký ức, của một làng nghề.
Và khi còn những đôi tay vẫn miệt mài với đất,
khi mỗi hoa văn vẫn được tạo nên không trùng lặp,
thì gốm Bàu Trúc vẫn còn sống – theo cách rất riêng của nó.
[BÀI LIÊN QUAN]
Bài 1: Những người " giữ lửa" gốm Chăm Bàu Trúc
Bài 2: Người phụ nữ hơn 70 tuổi vẫn nặn gốm mỗi ngày: Gần 60 năm giữ lửa Bàu Trúc
[TAG]
#nhanvat #trai_nghiem #vietview
👉 Tên gọi “Ninh Thuận” được sử dụng theo cách gọi quen thuộc của du khách.
👉 Nguồn: Vietview – Tầm nhìn Việt
